مدارس ژاپن

صفحه اصلی » مدارس ژاپن

1

مدارس ژاپن

در دهه‌هاي اخير دستاوردها و پيشرفت‌هاي شگرف ژاپن موجب حيرت و حسرت جهانيان شده است. به‌طوري‌که بسياري از پژوهشگران راز موفقيت و توفيق ژاپني‌ها را در فرهنگ آموزش و پرورش آن جستجو مي‌کنند. در اين نوشتار که نويسنده (از کارشناسان پژوهشگاه آموزش و پرورش است) طي چندين سال به مطالعه و مشاهده سرزمين آفتاب تابان (ژاپن) پرداخته، درسهايي از فرهنگ آموزش و مدارس ژاپني‌ها را به صورت خلاصه ارائه کرده، که تقديم مي‌شود‎

پژوهش‌هاي انجام شده در خصوص فرهنگ آموزش و فرهنگ مدارس ژاپني‌ها، اعجاب جهانيان را برانگيخته است  به‌طوري‌که در چندين آزمون بين‌المللي آموزش و پرورش ژاپن جزو کشورهاي برتر جهان بوده همچنين مطالعات تطبيقي آموزش و پرورش نشان مي‌دهد که آموزش و پرورش عمومي به ويژه دوره ابتدايي از کيفيت بسيار بالايي برخوردار است. ازرا ووگل (استاد دانشگاه‌هاروارد) که حدود ۲۰ سال در آنجا به مطالعه مشغول بوده مي‌نويسد: من از موفقيت‌هاي ژاپن طي دو دهه اخير شگفت زده شده بودم، از خودم مي‌پرسيدم چرا ژاپن، بي آنکه منابع طبيعي داشته باشد، تا اين حد در حل مشکلاتي که براي جامعه آمريکا ناگشوده مانده موفق بوده است؟! اما به راستي راز موفقيت ژاپن در چيست و کدام ويژگي باعث شده تا بسياري از آگاهان، قرن بيست و يکم را قرن ژاپن بدانند و آن را کشور شماره يك بشناسند؟‏‎‎

در ژاپن ۹۰ درصد دانش آموزان، کلاس دوازدهم را با موفقيت پشت سر مي‌گذرانند (اين نسبت در آمريکا ۷۳ درصد و در اروپا ۵۰ درصد است)

769352_gcvzoA1f

دوران ابتدایی در ژاپن بسیار سازمان‌یافته اما در عین حال مفرح است و بر مسئولیت اجتماعی و فعالیت‌های گروهی تکیه دارد. دانش‌آموزان ابتدایی ژاپنی که می‌گویند از مدرسه لذت می‌برند از دانش‌آموزان ابتدایی امریکایی که از مدرسه رفتن لذت میبرند بسیار بیشترند. تحصیلات برای آنها تا دوران راهنمایی و دبیرستان که در طول آن مجبورند برای کنکور حفظ‌کردنی‌ها و مسائل ریاضی و علوم سخت و زیادی را متحمل شوند، مشکل نیست.

225337_WyaTIDag

یک روز مدرسه در ژاپن از ۸ صبح تا ۳ بعدازظهر طول می‌کشد اما در روزهای مختلف متفاوت است. بااینکه طول روز مدرسه به نسبت امریکا بلندتر است اما دانش‌آموزان ژاپنی معمولاً وقت آزاد و زنگ‌تفریح‌های بیشتری دارند. کلوب‌های ورزشی حتی برای دانش‌آموزان ابتدایی گاهی بچه‌ها را صبح خیلی زود به مدرسه کشانده و باعث می‌شود تا ۶ یا ۷ عصر هم آنجا بمانند

ژاپنی‌ها برای شروع دوران تحصیل اهمیت بیشتری قائل هستند تا اتمام آن. وقتی کودکی وارد دبستان می‌شود جشن‌های بزرگی برای او می‌گیرند و هدایای گرانبهایی هم هدیه می‌کنند تا زمانیکه او از دبیرستان یا دانشگاه فارغ‌التحصیل می‌شود

بچه‌های ژاپنی معمولاً بیشتر به اردوهای آموزشی می‌روند تا بچه‌های امریکایی. آنها را معمولاً برای کشت یا برداشت سیب‌زمینی و برنج به مزارع می‌برند

کلاس‌های تمیز در ژاپن

Brooms1
سوجی (پاکسازی مقدس) به زمان ۱۵ دقیقه‌ای در روز گفته می‌‌شود که همه فعالیت‌های بچه‌ها متوقف شده و همه به تمیز کردن مدرسه کمک می‌کنند. معمولاً معلمین و مدیران هم کمک کرده و به بچه‌ها ملحق می‌شوند

مدارس ژاپن خدمتکار ندارند زیرا دانش‌آموزان و کارکنان همه تمیزکاری را انجام می‌دهند. بچه‌های دبستانی، راهنمایی و دبیرستان همه راهروها، کلاس‌ها و حیاط مدرسه را بعد از ناهار و قبل از رفتن به خانه جارو کشیده و تمیز می‌کنند. آنها حتی پنجره‌ها و توالت‌ها را هم تمیز کرده و سطل‌های زباله را هم تخلیه می‌کنند.
آنها اعتقاد دارند که تحصیل فقط یاد دادن درس‌های مختلف به دانش‌آموزان نیست، همکاری با دیگران، اخلاقیات، حس مسئولیت‌پذیری و رفتار اجتماعی نیز بخشی از آن است. با این روش دانش‌آموزان می‌فهمند که اگر کثیف‌کاری انجام دهند خودشان موظف به تمیز کردن آن هستند به همین ترتیب سعی می‌کنند همه چیز را تمیز نگه دارند.

ساعت ناهار در مدارس ژاپن

japanese-student

همه بچه‌های دبستانی در مدرسه غذا می‌خورند و حدود ۸ درصد از دانش‌آموزان دوره متوسطه هم همینطور. دانش‌آموزان ژاپنی در کلاس درس غذای خود را میل می‌کنند (هیچ بوفه یا کافه‌تریایی در مدارس ژاپن وجود ندارد) و خودشان به آماده کردن و سرو غذا کمک می‌کنند. غذا در سینی‌های مخصوص استیل توسط دانش‌آموزانی که لباس و دستکش مخصوص پوشیده‌اند، سرو می‌شود. غذا معمولاً در آشپزخانه‌ای که در طبقه اول مدرسه قرار گرفته است درست شده و بعد به کلاس‌های منتقل می‌شود.

66035469018789113205
غذاها معمولاً گوشت قرمز، سیب‌زمینی و سبزیجات؛ نودل مخلوط‌شده با آجیل و طالبی؛ برنج و کاری و سالاد و ترشی؛ سوشی به همراه سوپ و میوه می‌باشد.

هزینه غذا چیزی در حدود ماهانه 450 دلار در دبستان و 550 دلار در متوسطه می‌باشد. بچه‌ها باید همه چیز بخورند و اگر معلمی کمی برنج یا هر ماده‌غذایی دیگر در ظرف دانش‌آموزی پیدا کند او را مجبور خواهد کرد آن را بخورد.

معاینات پزشکی و سلامتی و تهویه مطبوع در مدارس ژاپن

hhc1932

دانش آموزان بطور اجباری و رایگان مورد آزمایشات پزشکی قرار میگیرند. شنوایی، بینایی، و سیستم تنفسی آنها چک میشود. دندانپزشکان، دندانهای آنها را معاینه میکنند.

بچه‌ها در ژاپن آماده بودن را از سن خیلی کم یاد می‌گیرند. در مهدکودک به آنها آموزش داده می‌شود چطور لباس‌های خود را تا کنند و همیشه در یکی از جیب‌هایشان یک دستمال تمیز دارند. در مدرسه به آنها آموزش داده می‌شود که همیشه سه مداد تیز و تراش‌شده روی میزشان داشته باشند–نه دو و نه چهار مداد–و همیشه چسب، خط‌کش و پاک‌کن در جامدادی خود دارند. دانش‌آموزان دوران ابتدایی وقتی وارد مدرسه می‌شوند دمپایی‌های مخصوص پوشیده و کفش‌هایشان را در قفسه‌های جاکفشی می‌گذارند. کوله‌پشتی‌هایشان همه یک‌شکل بوده و همه باید آن را به یک شکل بیندازند.

تکنولوژی آموزشی در ژاپن

طبق آخرین آمار، در ماه مارس ۲۰۱۰، ۵۶،۰۰۰ مدرسه دولتی در ژاپن از تخته‌سیاه‌های الکترونیکی استفاده می‌کردند. که نسبت به سال گذشته، سه برابر شده است

اوقات فراغت برای دانش‌آموزان ژاپنی

بچه‌های دبستانی اگر خیلی مشغول تکالیف بعد از مدرسه خود نباشند وقت آزاد زیادی برای بازی کردن با دوستانشان بعد از مدرسه دارند.

ويژگي‌هاي فرهنگ مدارس در ژاپن
‎‏ تأكيد بر کارگروهي (تيمي)
‎انعطاف فکري و نوپذيري نوسازي اعجاز‌آميز ژاپن
‎نظام آموزشي کارآمد ـ کيفيت بالاي آموزش ‎
‎پشتکار، صبر و حوصله، انضباط دروني
‏ ‎احترام به ديگران
‏ ‎روح همکاري دسته جمعي
‎انضباط و شوق به کار
‏‏‎ ‎ثبات
‏ ‎شوق يادگيري
‏ ‎اخلاق کار و تلاش
‏ ‎در زمينه مديريت، ژاپني‌ها به رهبري جمعي گرايش دارند
‏ ‎تأكيد بر جنبه کاربردي آموزش
‏ ‎شيوه آموزش عملگرا، تأكيد بر آزمايش و پژوهش
‏ ‎دانش‌آموزان در کارهاي مدرسه مشارکت فعال دارند (تعاون، همراهي گروهي)‎
‎‏ ‎مدرسه در ژاپن محل زندگي دانش آموزان است
‏ ‎در مدارس سعي در بالابردن «اعتماد به نفس» فراگيران (دانش‌آموزان) است
‏ ‎مدارس ژاپني تلاش براي رشد خلاقيت، رشد روحيه کارگروهي مي‌کنند
‏ ‎بازي‌هاي آزاد در مدارس مورد توجه است
‏ ‎مدارس ژاپني ـ بچه‌ها را براي زندگي در جامعه تربيت مي‌کند
‏ ‎پرورش حس اعتماد به نفس
‏ ‎شکوفايي خلاقيت
‏ ‎مشارکت و درگيرکردن بچه‌ها به صورت عملي
‏ ‎پرورش حس مسئوليت‌پذيري
‏ ‎تأكيد بر رفاقت بين دانش‌آموزان به جاي رقابت
‏ ‎تأكيد بر دوستي و همکاري بين بچه‌ها
‏ ‎همکاري در نظافت مدرسه
‏ ‎همکاري بسيار نزديک خانواده (اولياء) با مدرسه
‎تأكيد بر دوستي و رفاقت در مدارس ‏‎
‎‏ ‎توجه به خودفرماني يا خود مديريتي ‎
‎‏ ‎تأكيد بر رشد اجتماعي. سهم زيادي از آموزش در ژاپن به زندگي اجتماعي و رشد اجتماعي مي‌پردازد.‏
‏ ‎ايجاد فرصت‌هاي مساوي براي همگان
‎آموزش تمامي کودکان با يک روش.‏
‏ ‎معلمان مربي‌اند نه مستبد (معلم در نقش‌هادي و راهنما)‎
‎‏ ‎در مدارس ژاپن تفريح و شادي ضروري است
‏ ‎‏ با تفريح و شادي دانش آموزان را وارد به مشارکت و همکاري مي‌کنند
‏‎در ژاپن كلاس‌ها به گروه‌هاي کوچک تقسيم مي‌شود
‏ ‎ژاپني‌ها کوشيده‌اند شادي و لذت را به فرايند يادگيري بياميزند
‏ ‎در كلاس‌هاي درسي ژاپن تعارض و دشمني بين معلم و شاگرد وجود ندارد
‏ ‏‎ ‎هيچ دانش‌آموزي در ابتدايي مردود نمي‌شود ـ هيچ دانش آموزي از مشارکت در فعاليت‌ها منع نمي‌شود.